De psychologie achter leer, zwart en fetish fashion: waar komt die aantrekkingskracht vandaan?

Een zwarte leren broek. Een nauwsluitende body. Een harnas over een ontbloot bovenlichaam. Een zwarte kanten bodysuit. Op het eerste gezicht zijn het totaal verschillende kledingstukken. Toch gebruiken ze opvallend vaak dezelfde visuele taal: zwart, strakke lijnen, contrast en materialen die het lichaam benadrukken.

Je ziet die taal niet alleen binnen fetish fashion. Ze duikt op in lingerie, clubwear, gay fashion, popcultuur en op de catwalk.

Waarom eigenlijk?

Het eenvoudige antwoord zou zijn dat deze kleding “sexy” is. Maar daarmee slaan we het interessantste gedeelte over. Onze reactie op kleding wordt mede bepaald door associaties, cultuur, identiteit, lichaamsvorm en context.

En precies daar wordt fetish fashion psychologisch interessant.

Zwart doet meer dan afslanken

Zwart heeft een bijzondere positie binnen mode.

Het kan chic, formeel, minimalistisch, rebels, mysterieus of uitdagend ogen. Een zwart colbert vertelt iets anders dan een zwarte leren harness, hoewel de kleur identiek is.

Dat betekent dat zwart niet automatisch aantrekkelijk is.

De context geeft de kleur betekenis.

Toch zijn er aanwijzingen dat kledingkleur invloed kan hebben op hoe een lichaam wordt waargenomen. In een experimenteel onderzoek naar vrouwelijke lichaamswaarneming kregen zwarte en rode kleding relatief hoge beoordelingen voor aantrekkelijkheid en werd het lichaam daarin als slanker beoordeeld. Dat is interessant, maar geen bewijs dat iedereen zwarte kleding aantrekkelijker vindt.

Het laat vooral zien dat kleur onze visuele beoordeling kan beïnvloeden.

Daar komt nog iets bij: zwart creëert sterke contouren. Zeker wanneer zwarte kleding contrasteert met de huid worden de grenzen tussen lichaam en kleding visueel duidelijk.

En dat brengt ons bij strakke kleding.

Waarom strakke kleding zoveel aandacht naar het lichaam trekt

Losse kleding laat ons veel raden over de lichaamsvorm. Nauwsluitende kleding doet bijna het tegenovergestelde.

Een body, catsuit, strakke boxer, jockstrap, wetlook legging of nauwsluitende jurk volgt bepaalde lijnen van het lichaam. Schouders, taille, billen, benen en torso worden daardoor onderdeel van het ontwerp.

Het kledingstuk verbergt het lichaam dus niet volledig, maar laat het ook niet simpelweg onbedekt.

Juist die tussenpositie kan visueel spannend zijn.

Mode kan namelijk tegelijkertijd onthullen én verhullen.

Een zwarte body kan bijvoorbeeld meer huid bedekken dan een bikini en tóch uitgesprokener ogen, doordat vorm, materiaal en silhouet een andere boodschap communiceren.

Dat verklaart ook waarom aantrekkelijk niet hetzelfde is als bloot.

Soms kan een volledig gekleed silhouet juist meer spanning oproepen doordat de kleding het lichaam kadert.

Leer heeft een eigen visuele taal

Leer voegt daar nog een extra dimensie aan toe.

Het materiaal is stevig, glad, tastbaar en vaak licht glanzend. Daardoor reageert het sterk op licht en worden rondingen, plooien en lichaamsvormen duidelijk zichtbaar.

Maar leer draagt ook culturele betekenissen met zich mee.

Denk aan motorcultuur, punk, rock, uniforms, queer leather culture en BDSM. In verschillende subculturen werd leer verbonden met ideeën als onafhankelijkheid, mannelijkheid, rebellie, kracht en seksuele vrijheid.

Een kwalitatief onderzoek naar gay leathermen liet bijvoorbeeld zien dat leather identity veel meer kon betekenen dan alleen erotische kleding. Voor de onderzochte mannen speelde leer ook een rol bij identiteit, mannelijkheid, sociale codes en de manier waarop zij zichzelf binnen een gemeenschap positioneerden.

Dat onderzoek was klein en specifiek en kan daarom niet worden veralgemeniseerd naar iedereen die leer aantrekkelijk vindt.

Maar het laat iets belangrijks zien:

kleding kan een symbool worden.

Fetish fashion communiceert voordat iemand iets zegt

Dat is misschien wel het interessantste aspect van fetish fashion.

Kleding communiceert.

Een leren harness, choker, catsuit, korset of paar hoge laarzen kan associaties oproepen met kracht, controle, overgave, rebellie, genderexpressie of seksuele vrijheid — afhankelijk van de drager en de omgeving.

Binnen een club of fetish setting kunnen bepaalde kledingstukken bovendien functioneren als herkenningscodes.

Daarmee ontstaat een vorm van non-verbale communicatie.

Niet: dit kledingstuk betekent altijd X.

Wel: dit kledingstuk kan binnen deze omgeving een bepaalde associatie oproepen.

Dat verschil is belangrijk.

Kunnen kledingstukken ook veranderen hoe je jezelf voelt?

Hier komt een interessant psychologisch concept om de hoek kijken: enclothed cognition.

Onderzoekers Adam en Galinsky introduceerden die term voor het idee dat kleding niet alleen beïnvloedt hoe anderen ons zien, maar mogelijk ook invloed heeft op psychologische processen van degene die de kleding draagt.

Hun theorie draaide om twee elementen: de fysieke ervaring van het dragen van kleding en de symbolische betekenis die iemand eraan toekent.

Het oorspronkelijke experiment gebruikte overigens geen lingerie of fetish fashion, maar laboratoriumjassen.

En hier is wetenschappelijke voorzichtigheid nodig: een latere directe replicatie vond het oorspronkelijke effect op aandacht niet opnieuw overtuigend terug. Enclothed cognition is daarom een interessante theoretische lens, maar geen simpele wetenschappelijke regel dat “je kleding automatisch je persoonlijkheid verandert”.

Toch herkennen veel mensen het dagelijkse verschijnsel erachter.

Je kunt je anders voelen in een maatpak dan in een joggingbroek.

Anders in sportkleding dan in nachtkleding.

En misschien ook anders in een leren body, kanten lingerie of een nauwsluitend clubwear-outfit.

Niet omdat het kledingstuk magische eigenschappen bezit, maar omdat kleding onderdeel kan worden van hoe we onszelf op dat moment presenteren en beleven.

Van queer subcultuur naar catwalk en club

Fetish-elementen zijn ondertussen allang niet meer uitsluitend voor fetishclubs.

Harnesses worden over T-shirts gedragen. Wetlook leggings verschijnen in reguliere collecties. Korsetten zijn fashion items geworden. Leren chokers, hoge laarzen, mesh shirts en body’s bewegen gemakkelijk tussen lingerie, clubwear en street fashion.

Daardoor vervagen oude grenzen.

En dat maakt dit onderwerp ook relevant buiten één seksuele oriëntatie of subcultuur.

Een homoseksuele man in een leren harness, een vrouw in een zwarte kanten body en iemand in genderneutrale clubwear kunnen totaal verschillende redenen hebben om hun outfit te kiezen.

Toch gebruiken hun kledingstukken soms dezelfde visuele bouwstenen:

contrast, lichaamsvorm, materiaal, identiteit en symboliek.

Aantrekkingskracht zit niet alleen in het kledingstuk

Misschien is dat uiteindelijk de grootste misvatting.

We denken vaak dat bepaalde kleding van zichzelf sexy is.

Maar aantrekkingskracht ontstaat waarschijnlijk uit een combinatie van factoren: wie iets draagt, hoe iemand zich presenteert, welke associaties we bij het kledingstuk hebben en in welke omgeving we het zien.

Een leren broek tijdens een zakelijke vergadering communiceert iets anders dan dezelfde broek om twee uur ’s nachts in een club.

Een zwarte body kan lingerie zijn, podiumkleding of onderdeel van een outfit.

Een harness kan een fashion statement, queer cultureel symbool of fetish-item zijn.

De kleding blijft hetzelfde. De betekenis verandert.

En misschien verklaart juist dat waarom zwart, leer en fetish fashion zo’n blijvende aantrekkingskracht hebben.

Ze laten ruimte voor interpretatie.

Voor de één staat zwart voor elegantie. Voor de ander voor rebellie. Leer kan kracht uitstralen, een subculturele identiteit uitdrukken of simpelweg mooi gevonden worden. Een strakke outfit kan iemand aantrekkelijk vinden vanwege het silhouet, terwijl de drager hem kiest omdat die zich er zelfverzekerd in voelt.

Mode wordt daarmee meer dan iets wat het lichaam bedekt.

Het wordt een taal.

Benieuwd welke stijl bij jouw eigen uitstraling past? Ontdek bij Lamor lingerie, clubwear en fetish fashion waarmee je kunt experimenteren met materiaal, silhouet en stijl.